Zgodnie z art. 207. § 1. Kodeksu pracy za stan bezpieczeństwa i higieny odpowiada pracodawca. W pewnym zakresie zgodnie z art 212 Kodeksu pracy odpowiedzialność ta spoczywa również na osobach kierujących pracownikami.

Zgodnie art. 283. § 1. osoba odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierująca pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, która nie dopilnuje przestrzegania przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30000 zł. Należy podkreślić, iż jest to kara imienna do uregulowania z prywatnych środków ukaranego. Dodatkowo zgodnie z art. 220 Kodeksu karnego w określonych okolicznościach osoba taka może podlegać karze pozbawienia wolności do lat 3.

Zgodnie z art. 2373 § 21 kodeksu pracy: „Pracodawca jest obowiązany odbyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków. Szkolenie to powinno być okresowo powtarzane.”

Zgodnie z art. 2373 § 2 kodeksu pracy: „Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie.”

Instruktaż ogólny przechodzą wszyscy nowozatrudnieni pracownicy, a także studenci odbywający praktyki studenckie oraz uczniowie szkół zawodowych odbywający praktyczną naukę zawodu w zakładach pracy – przed dopuszczeniem do wykonywania pracy.

Instruktaż ogólny powinien zapoznać uczestników szkolenia z podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy zawartymi w Kodeksie pracy, w układach zbiorowych pracy i w regulaminach pracy, z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązującymi w danym zakładzie pracy oraz z zasadami udzielania pierwszej pomocy.

Instruktaż ogólny prowadzi pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy lub osoba wykonująca u pracodawcy zadania tej służby.

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na określonym stanowisku.

Instruktaż stanowiskowy powinien zapewnić uczestnikom szkolenia zapoznanie się z czynnikami środowiska pracy występującymi na ich stanowiskach pracy i ryzykiem zawodowym związanym z wykonywaną pracą, sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki, oraz metodami bezpiecznego wykonywania pracy na tych stanowiskach.

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub pracodawca, jeżeli osoby te posiadają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Odbycie przez pracownika instruktażu ogólnego i instruktażu stanowiskowego powinno być potwierdzone przez pracownika na piśmie oraz odnotowane w aktach osobowych pracownika.

1. Nie rzadziej niż raz na 3 lata – na stanowiskach robotniczych, natomiast na stanowiskach, na których występują prace szczególnie niebezpieczne nie rzadziej niż raz w roku.

2. Nie rzadziej niż raz na 5 lat – osoby będące pracodawcami, osoby kierujące pracownikami, w szczególności kierownicy wydziałów, mistrzowie i brygadziści, projektanci oraz konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy, organizatorzy produkcji i inni pracownicy inżynieryjno-techniczni oraz pracownicy służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

3. Nie rzadziej niż raz na 6 lat – pracownicy administracyjno-biurowi

Szkolenie okresowe kończy się egzaminem sprawdzającym przyswojenie przez uczestnika szkolenia wiedzy objętej programem szkolenia oraz umiejętności wykonywania lub organizowania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Egzamin przeprowadza organizator szkolenia.
Organizator szkolenia potwierdza odbycie szkolenia okresowego, wydając zaświadczenie, którego wzór określają odrębne przepisy. Odpis zaświadczenia jest przechowywany w aktach osobowych pracownika.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – Dz.U. 2005 nr 116 poz. 972 ze zmianami

Zgodnie z Polską Normą PN-N-18002 ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Ocenę ryzyka zawodowego można rozumieć jako dokładne sprawdzenie i ocenę, co w miejscu pracy może zaszkodzić lub wyrządzić krzywdę pracownikom. Dzięki niej można zweryfikować czy zastosowano wystarczające środki ograniczające lub eliminujące zagrożenia oraz określić, co należy jeszcze zrobić, aby do tego doprowadzić.

Dla jakich stanowisk pracy i kiedy powinna być sporządzona ocena ryzyka zawodowego?

Karta oceny ryzyka zawodowego powinna być przygotowana dla każdego stanowiska pracy występującego w firmie. Powinna ona być sporządzona przy tworzeniu nowych stanowisk pracy oraz aktualizowana każdorazowo przy zmianie związanej z zastosowaniem środków ochrony, technologii lub organizacji pracy.

Pracodawca jest obowiązany, podjąć wszelkie działania w celu eliminacji lub ograniczenia zagrożenia, udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym, zabezpieczyć miejsce wypadku, a następnie ustalić w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyny wypadku.

W skład zespołu powypadkowego wchodzi, o ile to możliwe, jeden przedstawiciel pracodawcy oraz jeden przedstawiciel pracowników. W przypadku braku służby bhp w zakładzie pracy w skład zespołu powypadkowego zamiast członka – pracownika służby bhp, może wchodzić specjalista spoza zakładu pracy. Jeżeli w zakładzie nie działa Społeczna Inspekcja Pracy, drugim członkiem zespołu powypadkowego jest pracownik posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp.

Pracodawca niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia o zaistnieniu wypadku powołuje zespół powypadkowy, który maksymalnie w ciągu 14 dni od momentu zgłoszenia wypadku, powinien sporządzić protokół z ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. Protokół powypadkowy zatwierdza pracodawca nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jego sporządzenia. Pracodawca, jeżeli uzna to za zasadne, może ewentualnie zwrócić nie zatwierdzony protokół powypadkowy zespołowi powypadkowemu celem wyjaśnienia i uzupełnienia.